O cyfrowych pieniądzach bardzo chętnie wypowiadają się znane osobistości świata biznesu i ekonomii. Ich opinie są bardzo skrajne, w większości negatywne. Przewijają się porównania do baniek spekulacyjnych, czy wręcz globalnych oszustw. Tylko niektórzy widzą w bitcoinie początek monetarnej rewolucji, która uwolni nas od bankowych monopoli.

Tak to już jest, że jak nie mamy własnej opinii na dany temat, to lubimy wspierać się naszymi autorytetami. Słuchamy ich wypowiedzi i przyjmujemy lub nie ich punkt widzenia. W kwestii kryptowalut ten głos autorytetów cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem z kilku powodów.

Po pierwsze, mamy do czynienia z technologiczną nowością, która stanowi realną konkurencję dla pieniądza fiducjarnego. Po drugie, mało kto dobrze zna się na bazach danych i kryptografii, więc nie jest w stanie sam zweryfikować realnej użyteczności technologii blockchain, która za większością kryptowalut stoi. I w końcu po trzecie, kryptowaluty stały się aktywem spekulacyjnym, na którym wiele osób bardzo dużo zyskało i zastanawia się, czy zyska więcej, a jak wiadomo nic tak nie rozbudza emocji, jak możliwość szybkiego dorobienia się.

Znani ekonomiści, inwestorzy i menedżerowie wysokiego szczebla zaczęli więc coraz częściej dzielić się publicznie swoimi opiniami na temat cyfrowych pieniędzy. Z ich wypowiedzi nie wyłania się optymistyczna wizja przyszłości.

Sceptyczni bogacze
Od kilku lat swojej negatywnej opinii na temat bitcoina nie zmienia najbardziej znany inwestor giełdowy i jednocześnie trzeci najbogatszy człowiek na tej planecie – Warren Buffet. Jego zdaniem kryptowalutom bliżej do hazardu niż do inwestowania, a to dlatego, że nie mają one żadnej wewnętrznej wartości.

 – Jeśli kupujesz coś takiego jak bitcoin czy inna kryptowaluta, to tak naprawdę nie posiadasz czegokolwiek, co cokolwiek produkuje. Masz tylko nadzieję, że inny gość zapłaci za to więcej – tłumaczy Buffett.

Na tegorocznym spotkaniu akcjonariuszy jego wehikułu inwestycyjnego – Berkshire Hathaway – dolał oliwy do ognia mówiąc, że bitcoin jest jak „trutka na szczury do kwadratu”.  Jego zdaniem najbardziej popularna kryptowaluta źle skończy i zadeklarował, że jego fundusz nigdy nie zainwestował w tego typu aktywa i nie zamierza tego robić. Tych co znają styl inwestycyjny Buffetta nie dziwią te mocne opinie. Słynie on bowiem z tego, że inwestuje w wartość, a rynek giełdowy zawsze był dla niego miejscem, gdzie może kupić tanio coś wartościowego.

To coś zawsze miało być dla Buffetta weryfikowalne, dlatego znany jest z tego, że często sam posiada produkty spółek, których jest akcjonariuszem i chodzi na spotkania z zarządami, by osobiście sprawdzać kompetencje menedżerów. Jego zdaniem w przypadku bitcoina takich możliwości weryfikacji nie ma, co z automatu wyklucza kryptowalutę z kręgu jego inwestycyjnych zainteresowań.

O ile sceptycyzm Buffetta można poniekąd tłumaczyć jego wiekiem i deklarowaną niechęcią do nowych technologii, to większe zdziwienie budzą opinie jego przyjaciela Billa Gates’a, szefa Microsoftu. Choć kilka lat temu opisywał bitcoina przymiotnikiem „ekscytujący”, to w jednym z ostatnich wywiadów dla CNBC stwierdził, że chętnie zagrałby na bitcoinie na krótko, co oznacza, że spodziewa się spadku notowań.

Mało tego, w marcu tego roku w wywiadzie dla portalu Reddit.com Gates krytykował kryptowalutę za jej rzekomą anonimowość, dzięki której staje się ona świetnym narzędziem dla terrorystów i handlarzy narkotyków. Choć wielu zarzucało mu niedoinformowanie i brak wiedzy, to Gates swojego stanowiska nie zmienił i pozostaje sceptycznie nastawiony do bitcoina.

Inni panowie o zasobnych portfelach także w mocnych słowach wypowiadają się na temat cyfrowych pieniędzy. – Kryptowaluta jest oszustwem – powiedział wprost Jamie Dimon, prezes JP Morgan Chase,  na konferencji Delivering Alpha. Jego zdaniem bitcoin nie ma żadnej realnej wartości, jest gorszy od cebulki tulipana i skończy podobnie jak ona w XVII w.

Dla kontrastu warto dodać, że CEO Goldman Sachs Lloyd Blankfein przyznał niedawno, że bitcoin jest po prostu nie dla niego i nie posiada, żadnej kryptowaluty, ale dodał, że byłoby zbytnią arogancją mówienie, że bitcoin nie ma przyszłości. CEO Goldmana uważa, że skoro pieniądz fiducjarny istnieje na podstawie pewnej umowy społecznej na linii rząd – społeczeństwo, to dlaczego i kryptowaluty nie miałyby mieć swojego własnego konsensusu.

Takim „optymistą” nie jest Mark Cuban, miliarder, właściciel zespołu NBA Dallas Mavericks, który w wywiadzie dla Vanity Fair powiedział, że „jeżeli inwestujesz w bitcoina, to przygotuj się, że wszystko stracisz”. Co ciekawe – tych ostatnich słów nie do końca podziela chyba George Soros. Choć na tegorocznej konferencji w Davos mówił, że bitcoin to bańska spekulacyjna, która pęknie najszybciej ze wszystkich w historii, to w kwietniu dowiedzieliśmy się z Bloomberga, że jego rodzinna firma Soros Fund Management zamierza handlować kryptowalutami. Jak widać w finansach niekoniecznie liczy się to co myślisz, tylko to czy możesz na czymś zarobić…

Warto przywołać dość stonowane na tle powyższych stanowiska Marka Zuckerberga, szefa Facebooka i Jacka Dorsey’, szefa Twittera. Ten pierwszy widzi w technologiach szyfrowania i kryptografii narzędzia do transferu władzy od systemów scentralizowanych do zdecentralizowanych, czyli bezpośrednio do ludzi. Można więc się domyślać, że atrakcyjna wydaje mu się idea twórcy bitcoina – Satoshi Nakamoto – który stworzył swoją kryptowalutę, by uwolnić ludzi od finansowych pośredników.

Zuckerberg w swoich postanowieniach na 2018 r. umieścił m.in. obserwowanie nowych technologii związanych z cyfrowymi pieniędzmi, pod kątem wykorzystania ich w jego serwisach. Z kolei wspomniany Dorsey uważa wprost, że bitcoin to pieniądz internetu, a ten ostatni zasługuje na to, by mieć własną, odrębną walutę. Na tegorocznej konferencji Consensus w Nowym Yorku szef Twitter powiedział, że „ kryptowaluty to przyszłość legalnych środków płatniczych”. Nie jest tylko pewien, czy ta przyszłość należy właśnie do bitcoina, czy jednak do któregoś z jego konkurentów.

Podzieleni ekonomiści
Czy nam się to podoba, czy nie – kryptowaluty zdołały już całkiem nieźle zadomowić się w świecie finansów. Mają swoje odrębne platformy transakcyjne, bankomaty, fundusze w nie inwestujące, a także kontrakty terminowe notowane na tradycyjnych rynkach (CME, CBOE). Mało tego – wiele gigantów finansowych, jak Goldman Sachs, Fidelity czy Deustche Boerse, zamierza wprowadzić do swoich ofert produkty na kryptowalutach oparte.

Skoro więc cyfrowe pieniądze powoli wchodzą do mainstreamu, to tym bardziej ciekawe wydaje się zdanie ekonomistów na ich temat. Okazuje się, że i w tym środowisku cyfrowe pieniądze budzą sporo emocji.

Nouriel Roubini, który zasłynął tym, że po kilku nieudanych próbach w końcu przewidział kryzys (akurat ten duży, który zaczął się w 2007 r.), bardzo mocno skrytykował bitcoina podczas tegorocznej konferencji Milken Institute Global w Los Angeles. – Nie ma tutaj żadnej decentralizacji, to zwykły „bullshit”. A blockchain to tylko ulepszony arkusz kalkulacyjny – mówił podczas panelu pt. „Kryptowaluty: irracjonalny entuzjazm czy nowy wspaniały świat?”.

Ludzi, którzy bitcoina kupowali w szczycie notowań pod koniec 2017 r. , Roubini nazwał frajerami. Jego ostre słowa wywołały falę krytyki ze strony oponentów. – Przypomina mi to sprzedawcę koni, który twierdzi, że nie potrzebujemy silników spalinowych – odpowiadał Bill Barhydt, szef startupu ABRA, który stworzył jeden z portfeli kryptowalutowych.

Zdecydowanie bardziej wyważony, ale również krytyczny w temacie jest Robert Shiller, noblista, autor książki „Zwierzęce instynkty”. Jego zdaniem bitcoin będzie kolejnym nieudanym eksperymentem w dziedzinie finansów. – Praktycznie nikt poza działami informatyki nie potrafi wyjaśnić, jak dokładnie funkcjonują kryptowaluty. Ta tajemnica tworzy aurę ekskluzywności, nadaje zalet nowemu rodzajowi pieniądza i napełnia wielbicieli rewolucyjnym zapałem. Nie ma w tym nic nowego i podobnie jak w przypadku poprzednich innowacji monetarnych pozornie fascynująca historia może nie wystarczyć – powiedział w maju w wywiadzie dla CNBC. Kilka dni temu w rozmowie z dziennikarzami Bloomberga opisywał bitcoina w kategoriach bardziej behawioralnych, nazywając go społecznym ruchem, w którym panuje „epidemia entuzjazmu”. Swoją wypowiedź spuentował tym, że bitcoin to dla niego bańka spekulacyjna, jednak asekuracyjnie dodał, że nie oznacza to, że wartość tej kryptowaluty spadnie do zera.

Zdecydowanie bardziej wyważone i jednocześnie mniej emocjonalne, a bardziej merytoryczne jest stanowisko Christine Lagarde, szefowej Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). Na łamach bloga WTF umieściła ona wpisy pokazujące zarówno pozytywne, jak i negatywne jej zdaniem strony kryptowalut (m. in. „An Even-handed Approach to Crypto-Assets”). W wywiadach podkreśla, że nierozsądnym byłoby odrzucenie kryptowalut. Ich popularność i rozwój technologii za nimi stojących skłaniają do głębszej analizy, zarówno pod kątem potencjalnych zalet i ryzyk.

Lagerde zwraca chociażby uwagę na szybkość i niskie koszty transakcji, z drugiej strony ostrzegając przed niestabilnością i wysoką zmiennością notowań. Co ciekawe, nie uważa ona, by rozwiązania z zakresu technologii blockchain wyeliminowały instytucję pośrednika z globalnego obiegu pieniądza. Raczej spodziewa się korzystnej dla wszystkich dywersyfikacji usług dzięki rozwojowi fintechów, a także adaptacji rozwiązań stosowanych w kryptowalutach do tradycyjnych systemów (co zresztą już się dzieje).

Stanowisko szefowej MFO to niewątpliwie ważny głos w całej globalnej dyskusji. Niektórzy komentatorzy uważają, że to jej pozytywny wpis na blogu wywołał kwietniowy skok notowań bitcoina do 8 tys. dol.  Niewykluczone. W końcu, jak widać powyżej, większość z największych „gadających głów” jest sceptycznie nastawiona do bitcoina, więc każdy liczący się, pozytywny głos w temacie stanowi jakiś promyk nadziei dla entuzjastów cyfrowych pieniędzy. Profilaktycznie ostrzegam tylko, by nie traktować każdej pozytywnej opinii jakiegoś guru, jako sygnał do kupna bitcoina.