To już niemal tradycja, że ekonomiści banków przed każdym piłkarskim turniejem przepuszczają przez swoje modele dane dotyczące drużyn i typują zwycięzców. Niektóre z tych modeli wskazują nawet, że Polska będzie czarnym koniem rozpoczynających się właśnie mistrzostw.

 

Oglądaliście film “Moneyball” z Bradem Pittem w roli głównej? To historia menedżera baseballu, który jako pierwszy w historii zaczął kompletować skład drużyny nie na podstawie rynkowej wyceny czy popularności graczy, ale na podstawie analizy statystycznej ich wyników z przeszłości. Jego asystent stworzył modele, które uwzględniały mnóstwo zmiennych (od liczby zaliczonych baz, po skuteczność odbicia piłki), nadawały im różne wagi i szeregowały zawodników według ich statystycznie najmocniejszych stron.

Tym sposobem na każdą pozycję dobierano optymalnego zawodnika i uzyskiwano skład, który zgodnie z rachunkiem prawdopodobieństwa miał największą szansę na triumf. I choć na początku większość ekspertów kpiła z tej metody, uznając, że komputer nigdy nie zastąpi dobrego trenera czy łowcy głów, to później wspomaganie się takimi narzędziami podczas selekcji stało się normą. Nie tylko w baseballu, ale chociażby w piłce nożnej.

Sztab polskiej reprezentacji ma swojego szefa banku informacji, który analizuje przeciwnika pod każdym kątem i przekazuje piłkarzom szczegółowe dane na temat ich rywali. W analizie statystyk sportowych, podobnie jak w analizie danych giełdowych, można znaleźć swoją przewagę. Wiedzą o tym doskonale tytułowi giganci, dlatego przed piłkarskimi turniejami próbują zaadaptować swoje modele do sportowych danych i wytypować zwycięzców. Wiadomo oczywiście, że po drodze do finału wydarzyć się może mnóstwo rzeczy i układ sił może ulec zmianie, ale te prognozy zawsze cieszą się sporą popularnością, karmią rozpalone oczekiwania kibiców i są szeroko komentowane. Zobaczmy zatem do kogo zdaniem ekonomistów trafi puchar świata.

Bankierzy patrzą szklane kule
Zdaniem ekonomistów szwajcarskiego banku UBS, murowanym faworytem całego turnieju są nasi zachodni sąsiedzi. Używając modelu ekonometrycznego stosowanego przy selekcji akcji w departamencie inwestycyjnym, wyliczyli oni, że szansa na to, że Niemcy drugi raz z rzędu sięgną po puchar świata wynosi aż 24 proc.

Wiemy dużo o Mistrzostwach Świata, ponieważ FIFA podaje harmonogram gry, zasady turnieju i układ gier z wyprzedzeniem. Mamy dostęp do wielu danych i wiemy dużo więcej o tym, co chcemy modelować, niż w przypadku rynków finansowych – mówi Michael Bolliger, szef alokacji aktywów rynków wschodzących w UBS. Jego zdaniem, które poparte jest tworzeniem prognoz dla 10 ostatnich turniejów, jest kilka kluczowych zmiennych, które wpływają na skuteczność modeli predykcyjnych, w tym m. in. wyniki meczów kwalifikacyjnych w ostatnich 12-18 miesiącach (miara obecnej skuteczności), oceny Elo (ranking stosowany do określenia mocy reprezentacji narodowych w piłce nożnej), historyczne osiągnięcia drużyn (jako czynnik emocjonalny, wspierający pewność siebie zawodników), a także przewaga kibiców (najlepiej grać u siebie). Ponadto do modelu zawsze wprowadza się element losowy, by zostawić margines na niespodzianki.

Niestety w wynikach modelu UBS jest zła wiadomość dla nas. Otóż Dean Turner, ekonomista z UBS Wealth Management, uważa, że ​​Anglia powinna radzić sobie lepiej niż w poprzednim turnieju i ma 67 proc. szans na dojście do fazy ćwierćfinałowej. Zakładając, że to z Polską spotka się w 1/8, a taki scenariusz jest możliwy z uwagi na układ tabeli, to nasi zakończą przygodę w Rosji na czterech meczach.

Na Niemców stawiają też ekonomiści Commerzbanku, ale na tę prognozę należy patrzeć z przymrużeniem oka, bowiem niewykluczona jest tu pewna stronniczość. O tę ostatnią nie można posądzać bankierów z ING, bo Holandia nie dostała się na mundial. Analitycy „Śląskiego” prognozują, że na najwyższym stopniu podium będzie Hiszpania. Zastanawiam się tylko, czy panowie eksperci zdążyli uwzględnić w swoich modelach fakt, że w ostatnich dniach prezes hiszpańskiego związku piłki nożnej zwolnił selekcjonera – Julena Lopetegui’a. Ten ostatni podpisał bowiem kontrakt na trenowanie Realu Madryt nie informując o tym wcześniej swoich szefów ze związku.

Jeszcze innego zwycięzcę, a mianowicie Brazylię, typują eksperci Goldman Sachs. Ponoć mocno przyłożyli się do swoich prognoz, bowiem wykorzystali algorytm sztucznej inteligencji, tworząc 200 tysięcy modeli i milion symulacji przebiegu turnieju. Szczegółowy przebieg fazy pucharowej według najbardziej prawdopodobnego scenariusza widać na obrazku poniżej (liczby przy drużynach to średnia liczba goli, jakie może zdobyć w meczu dana ekipa). Niestety także tutaj Polska kończy przygodę w 1/8 finału, odpadając po potyczce z Belgami.

Z bankierami Goldmana nie zgadzają się bankierzy innego giganta Citi. Ich zdaniem bowiem Brazylia odpadnie w półfinale, a więc powtórzy się historia sprzed czterech lat. Chociaż wątpię, by wynik był ten sam. Wówczas przecież Niemcy wbili Canarinhos aż siedem bramek i to na ich własnym terenie.

Chociaż każdy z wymienionych banków stosuje nieco inną metodologię, to widać wyraźnie, że w ścisłym gronie faworytów umieszczają w zasadzie te drużyny, które wymieni niemal każdy przechodzień, który interesuje się choć trochę piłką nożną. Mowa przecież o Brazylii, Hiszpanii i Niemcach, a więc o futbolowych gigantach. Nietrudno typować te drużyny, nawet w ciemno, bowiem to one sięgały po puchar w pięciu na siedem ostatnich turniejów. Jako „giełdziarz” pokuszę się więc o tezę, że całe te skomplikowane algorytmy dają wynik podobny do wyniku prostej metody mówiącej, że „trend is your friend”. Skoro w ostatnich latach triumfowały właśnie te trzy ekipy, to i teraz mają najwyższe szanse na powtórzenie sukcesu.

Polska czarnym koniem
Z punktu widzenia polskiego kibica najciekawsze predykcje przeprowadzili ekonomiści japońskiego banku – Nomura. Ich symulację widać na poniższym obrazku.

W tym scenariuszu Polska dociera aż do półfinału, a więc powtarza sukcesy z pamiętnych lat 1974 i 1982. W walce o finał odpada niestety z Hiszpanią. Skąd taki optymizm w kwestii poczynań kadry Nawałki wśród japońskich bankierów? Okazuje się, że w swoich modelach zastosowali nieco inne podejście niż wyżej wymienione banki.

Zamiast skupiać się na modelach ilościowych opartych na rankingach, zastosowaliśmy bardziej jakościowe podejście, biorąc pod uwagę rozwój każdej drużyny, a także dokładnie analizując składy zespołów – piszą w raporcie. Bankierzy Nomury stworzyli wskaźnik mierzący tzw. momentum, czyli postęp na przestrzeni ostatnich czterech lat. W przypadku naszej drużyny faktycznie był on dość imponujący. W ładnym stylu awansowaliśmy do EURO2016 i dotarliśmy do ćwierćfinału, a następnie wygraliśmy eliminacje do mundialu w Rosji.

W zasadzie era Adama Nawałki to pasmo sukcesów, zwłaszcza jak porówna się ostatnie kilka lat do okresów poprzednich, gdzie w grupach eliminacyjnych nie mogliśmy pokonać takich ekip jak Macedonia czy Słowenia. Bankowcy Nomury zdają się to dostrzegać. W swoim raporcie wśród przewag naszego zespołu wymieniają m. in. wysokie miejsce w rankingu FIFA (obecnie ósme), dwunaste pod względem wartości miejsce zespołu wśród drużyn, które przyjechały do Rosji (wartość naszej kadry to 260 mln euro), skuteczny atak i dobrych bramkarzy, klasę Lewandowskiego, sporo graczy z czołowych europejskich lig. Obawy bankierów budzą: słabsza formacja defensywna i linia pomocy, grupowi rywale – Kolumbia i Senegal i prawdopodobieństwo spotkania Anglii i Niemiec w drodze do półfinału. Wypadkowa tych czynników daje nam w modelu Nomury największe szanse na bycie… czarnym koniem tego turnieju (patrz diagram poniżej). Tuż za nami w tym zestawieniu jest Peru.

Oczywiście każdy z polskich kibiców marzy o tym, by nasi dotarli jak najdalej, ale uśredniając prognozy ekonomistów chyba najbardziej realnym scenariuszem jest wyjście z grupy. Wszystko co uda się ugrać ponad to, będzie niezwykle miłą niespodzianką. A pierwszy mecz na mundialu pokazał, że to może być turniej niespodzianek. W meczu tym zmierzyły się dwie najniżej rozstawione drużyny całego turnieju – gospodarz, czyli Rosja oraz Arabia Saudyjska. Światowe media zapowiadały nudny mecz, a tymczasem Sborna rozgromiła rywala 5:0 i pewnie wywalczyła na inaugurację trzy punkty.