Od ponad roku w większych miastach Polski przedsiębiorcy spotykają się na Turkusowych Śniadaniach. Coraz więcej osób chce wiedzieć, jak zbudować firmę bez szefa, a w zasadzie taką, w której szefem jest każdy. Czym są turkusowe firmy – coachingową ściemą czy sposobem na nowoczesną organizację?

Chcemy zmienić polski rynek pracy. Może to brzmi górnolotnie, ale wiele osób dostrzega, że sposób w jaki zorganizowane są teraz firmy po prostu nie działa. Połowa ludzi zatrudnionych w Polsce, szuka obecnie zatrudnienia. To o czymś świadczy – mówi Łukasz Socz Solarski, organizator wrocławskich Turkusowych Śniadań.

Czy turkusowy model działa? Ci, którzy go wprowadzili uważają, że działa; inni powtarzają: utopia. Najszybciej pomysł  wprowadzają firmy IT, ale sprawdza się podobno równie dobrze wśród pracowników sezonowych. Na pewno myślenie o miejscu pracy się zmienia.

Gdy kilkadziesiąt lat temu Microsoft stawiał korty tenisowe swoim programistom, wszyscy na rynku się śmiali. Teraz strefy z piłkarzykami czy konsolami w pracy nie są niczym nadzwyczajnym – mówi Łukasz.

Turkusowe czyli jakie?
Teoria turkusowych organizacji wywodzi się z wydanej w 2015 roku książki “Pracować Inaczej” (ang. Reinventing Organizations), która podzielił organizacje ze względu na style zarządzania na:

  • czerwone, na których czele stoi prawdziwy boss, który zarządza swoimi ludźmi przez strach i władzę (popularne w grupach przestępczych);
  • bursztynowe – sztywna hierarchia i procesy, każdy zna swoje miejsce. Tak działa na przykład Kościół Katolicki;
  • pomarańczowe – organizacje nastawione na zysk, w którym człowiek jest zasobem do realizacji celu (czy też producentem mandaysów). To model wciąż pokutujący w niektórych korporacjach;
  • zielone – organizacje, które widzą w pracowniku już nie tylko siłę roboczą, ale zaczyna go traktować podmiotowo. Mówi się o demokracji, parnterstwie – jak w ruchach spółdzielczych;
  • turkusowe – pojawiają się na końcu jako najbardziej dojrzałe formy organizacji, w których nie ma hierarchii, a pracownicy chcą i potrafią podejmować samodzielne decyzje zamiast wykonywać polecenia szefa. Człowiek ma nie tylko pracować, ale też realizować się przez pracę. wedle zasady: pracować by żyć, a nie: żyć by pracować. W założeniu pracownik ma być bardziej zadowolony, a firma lepiej się rozwijać. Brzmi jak plan!

Przede wszystkim: odpowiedzialność
Odpowiedzialność i zaufanie – to dwie wartości, bez których turkus w firmie nie zawita. Potrzebne jest zaufanie do szefa (bo ten gdzieś jednak na końcu jest, choćby w osobie głównego właściciela) i zespołu, że wszyscy gramy do tej samej bramki i chcemy, żeby firmie wiodło się jak najlepiej. – Lider musi być bardzo świadomą osobą, która wie co to jest inteligencja emocjonalna i na co dzień ją stosuje– mówi Łukasz i poleca grę Evolution of Trust  o tym, dlaczego warto budować zaufanie.

O firmach turkusowych mówi się, że same sobą zarządzają, co oznacza, że szef nie jest najlepiej poinformowaną osobą, a rolą pracowników nie jest wyłącznie wypełnianie jego poleceń. Pracownicy potrafią podejmować decyzje w ramach zespołów, których liderami stają się osoby najbardziej kompetentne w temacie.

Gdy myślimy o zespołowym podejmowaniu decyzji, od razu nasuwają się wizje trwających w nieskończoność spotkań, podczas których tak naprawdę nie jesteśmy w stanie podjąć żadnej decyzji  – Zawsze pojawiają się jacyś mikromenedżerowie służący dobrą radą co do kierunku i tacy, którzy uważają, że już podjęta decyzja jest błędna. Rozwiązaliśmy to prostą zasadą: jeżeli masz dobrą radę, to znaczy, że się angażujesz w rozwiązanie problemu. Połowa osób dających dobre rady zniknęła, bo wiedziały, że nia mają czasu na  takie zaangażowanie. To znacznie przyspieszyło proces decyzyjny – mówi Jan Zborowski z SoftwareMill, firmy, która zasady turkusowego zarządzania wprowadziła w swoim 40-osobowym zespole programistów.

Zobacz ostatni odcinek HiCash Week, w którym gościem był Jan Zborowski

I jeszcze jedna ważna rzecz: branie odpowiedzialności jest możliwe tylko wtedy, gdy zespoły mają pewność, że za błędne decyzje nie poniosą kary, Turkusowe firmy wierzą, że odpowiedzialność za podejmowane decyzje powinna być egzekwowana inaczej: tłumaczymy, dlaczego myśleliśmy, że decyzja jest dobra (nawet, jeśli nie była), podsumowujemy i minimalizujemy straty.

Dewiza brzmi: “każdy może podjąć każdą decyzję, jeżeli weźmie za nią odpowiedzialność i nikt nie zgłosi stanowczego weta”.

Zaangażowanie kosztuje?
Firmy już dawno zorientowały się, że najlepszy pracownik to zaangażowany pracownik.  Turkusowe organizacje nie odkryły tu koła na nowo. Wiele z nich jest w stanie za to zaangażowanie zapłacić, dzieląc się z pracownikami zyskami.

Wiele “turkusowych” decyduje się na całkowitą przejrzystość płac i wyników finansowych firmy.  Ludzie wiedzą ile zarabiają, ale przede wszystkim: ile zarabia firma, ile zarabia poszczególny dział i jak są opłacane poszczególne projekty. Efektem jest to, że  mają pełną informację, mogą więc podejmować decyzje, które są opłacalne – tłumaczy Solarski.

Oczywiście, trudno sobie wyobrazić, żeby z dnia na dzień ujawnić wszystkie finanse firmy bez potężnego trzęsienia ziemi w organizacji. Dlatego ci przedsiębiorcy, którzy przeszli tę drogę mówią: po kolei. Najpierw open booking, czyli ujawnienie finansów firmy. – Jak już ludzie się zaadaptują z informacjami o budżecie  firmy, można pójść dalej i pokazać jak wyglądają poszczególne projekty czy działy – mówi Solarski, To trudny proces, w którym istnieje też ryzyko fuck-upów. Jakich? Część ludzi może tej zmiany z jakichś powodów nie zaakceptować i odejść.Zawsze warto się zastanowić, czy akurat naszą firmę w tym momencie stać na to ryzyko.

Doskonałym podręcznikiem budowania turkusowej firmy jest książka wieloletniego przedsiębiorcy Andrzeja Jeznacha pod tytułem “Szef, który ma czas. Ewolucja zarządzania – dziennik budowy turkusowej firmy”. Opowiada ona historię firm, które krok po kroku zmieniały swoje podejście

Ciekawi Cię nowy model zarządzania? Przeczytaj:

  1. F. Laloux – Pracować Inaczej
  2. A. Jeznach – Szef, który ma czas
  3. Semler – Maverick
  4. Robertson – Holacracy