Categories

W SZKOLE NIE MÓWILI: To wszystko dla waszego dobra

Dzisiaj w naszym cyklu mamy taki temat, że pozwolę sobie na rozpoczęcie żartem. Gdy rząd mówi, że robi coś dla mojego dobra, to ja się zastanawiam, gdzie te dobra ukryć.

Jak się domyślacie po brawurowym wstępie, dzisiaj opowiem o dobrach. A przy okazji o konsumpcji i potrzebach ludzkich. Materiału dużo, miejsca mało, zaczynamy.

Dobro albo dobra, to w ekonomii wszystkie środki, które mogą być w jakiś sposób wykorzystane do zaspokojenia naszych potrzeb. Rower zaspokaja potrzebę odpoczynku, treningu albo transportu. Jedzenie zaspokaja naszą potrzebę przeżycia, film na Netflixie potrzebę rozrywki a udział w klubie dla dżentelmenów realizuje potrzebę przynależności.

Dla porządku wspomnę, że w niektórych materiałach i publikacjach można zetknąć się z węższym rozumieniem dóbr. Otóż prawdziwe dobro jest wyłącznie materialne. W naszym przypadku ostałyby się zatem rower i jedzenie, zaś film i przynależność klubowa już nie. Takiemu zawężeniu mówię jednak stanowcze „nie”, bo wyłączanie usług z katalogu dóbr nie ma, według mnie, sensu.

Wspomniałem, że dobra zaspokajają potrzeby. W rozumieniu ekonomii, potrzeba to jedna z jej centralnych kategorii. Definicyjnie jest to subiektywnie odczuwana rozbieżność między stanem obecnym a pożądanym. Myślimy sobie, że czegoś nam brakuje i ten brak jest najważniejszym motywem rozpoczęcia procesu przekształcania zasobów w dobra. Gdy pozyskamy zasoby, zamieniamy je na dobro, i przy jego pomocy, możemy zaspokoić potrzebę. Tak naprawdę cała ekonomia stoi na tym, że człowiek chce więcej i podejmuje wysiłki, żeby to osiągnąć.

Wyróżniamy kilka rodzajów dóbr:

Publiczne – dostawca nie może zapobiec korzystania z niego przez innych, a jednocześnie konsumpcja dobra przez jedną osobę, nie pozbawia innych takiej możliwości. Czyli, nie mamy za bardzo jak zabronić korzystania, ale nikomu od tego nie ubywa. Przykładem mogą być warszawskie bulwary nad Wisłą albo pokazy fontann na Podwalu. Patrząc szerzej, do takich dóbr zaliczymy policję, straż pożarną, armię albo radio i telewizję publiczną.
Prywatne – konsumpcja dostępna jest tylko dla tych, którzy mają środki na ich zakup. W naszym poprzednim przykładzie mógłby to być rower albo jedzenie.
Klubowe – może je konsumować wiele osób bez wzajemnego uszczerbku, ale te dobra są ograniczone i zwykle odpłatne. Ot, choćby takie kino albo teatr – film lub spektakl może oglądać tyle osób, ile wejdzie na salę, ale za wstęp trzeba zapłacić. W naszym poprzednim przykładzie takim dobrem był klub dżentelmenów.

Zasoby wspólne jak sama nazwa wskazuje, nie da się wykluczyć nikogo z korzystania z nich. A że ludzie rywalizują w konsumpcji ograniczonego zasobu, mogą wpaść w pułapkę zwaną tragedią wspólnego pastwiska. Nieograniczony dostęp do ograniczonych dóbr prowadzi do ich wyeksploatowania. Dobrym przykładem są tu drogi, które działają dobrze do momentu, gdy pojawi się na nich zbyt duża liczba samochodów. Wtedy drogi przestają zaspokajać potrzebę sprawnej i szybkiej komunikacji, następuje ich „wyeksploatowanie”.

Dobra możemy też podzielić ze względu na ich zachowanie popytowe.

Normalne – popyt rośnie wraz ze wzrostem dochodów nabywców
Podrzędne – popyt rośnie pod wpływem spadku dochodów nabywców
Luksusowe – popyt rośnie szybciej niż liniowo w stosunku do wzrostu dochodów.

W następnym odcinku opowiem o piramidzie. Rozszerzę też bardzo ciekawy koncept tragedii wspólnego pastwiska.

 
Categories

W SZKOLE NIE MÓWILI: Zarabiamy na walutach na Forexie

Bankierzy jej nienawidzą. Jeszcze miesiąc temu była fryzjerką i ledwo wiązała koniec z końcem. Teraz zarabia 1500 euro dziennie, mieszka w luksusowym penthausie i jeździ nowym Ferrari! Chcesz wiedzieć więcej? Ściągnij naszą aplikację do inwestowania, dzięki której szybko dołączysz do grona milionerów.

Chyba każdy z nas zetknął się z podobną reklamą, zmieniają się tylko kwoty dziennych zarobków, poprzednia profesja inwestorki oraz nazwa aplikacji brokera, niezbędnej do zawierania kontraktów na Forexie. Dzisiaj opowiem pokrótce co to jest ten Forex i dlaczego gra na nim to stąpanie po polu minowym.

Forex czyli Foreign Exchange to międzynarodowy rynek walutowy, należący do grupy rynków pozagiełdowych OTC, czyli Over the Counter. Oznacza to, że Forex nie znajduje się w jednym miejscu, nie ma określonej siedziby, jak choćby Warszawska Giełda Papierów Wartościowych i nie jest regulowany przez żadną instytucję powołaną do kontroli rynków finansowych. Pozwala on na globalną wymianę walut i od lat elektryzuje społeczeństwo. Bo cóż to jest za fantastyczne miejsce, gdzie handlujemy walutami i umiejętnie inwestując tysiąc dolarów możemy zarobić w jednej chwili tych tysięcy kilkanaście.

Ułudzie tej chętnie ulegają niedoświadczeni inwestorzy, którym wydaje się, że potrafią ograć rynek i wielkich graczy, i że są w stanie przewidzieć w jakim kierunku pójdzie cena danej waluty. Problem polega na tym, że najczęściej im się to nie udaje. Smutne statystyki przytaczam w ostatniej części tekstu.

Forex kusi bo to największy rynek na świecie. Średnie dzienne obroty w roku 2016 wyniosły 5,1 biliona dolarów. PKB Polski w tym roku wyniósł pół biliona dolarów. PKB średniego, nieźle rozwijającego się państwa stanowił 10 procent średnich dziennych obrotów na Forexie. A ponieważ wiem, że lubicie takie cyferki wspomnę jeszcze, że wartość obrotów z trzech dni, odpowiada całorocznej wymianie handlowej na świecie. Takie porównania i liczby przemawiają do wyobraźni, dlatego ten rynek dynamicznie się rozwija. Od roku 1998 urósł ponad trzykrotnie pod względem obrotów.

Skala obrotów działa na korzyść grających, bo gdy obraca się bilionami dziennie, nikt nie jest w stanie wpływać na kursy walut na Forexie, rzucając na niego duże środki. Nikt bowiem nie dysponuje kwotami zdolnymi wywołać jakiekolwiek wahania. Te są bowiem wywoływane gdzie indziej i wpływają na nie raczej czynniki makroekonomiczne i geopolityczne.

Oprócz gigantycznych pieniędzy, inwestorów kusi dostępność. Forex działa 24 godziny na dobę przez 5 dni w tygodniu. Wystarczy otworzyć rachunek, koniecznie u licencjonowanego brokera, i możemy zacząć grać non stop i prawie bez ograniczeń. A dlaczego bez ograniczeń? Bo możemy skorzystać z dźwigni finansowej.

Dźwignia to w dużym skrócie gra za nieswoje pieniądze. Zamiast zawierać kontrakt za 100 dolarów, posiłkujemy się dźwignią 100:1, czyli korzystamy z pożyczki udzielonej nam przez brokera. Co to oznacza? Kupujemy walutę za stówkę, bo akurat tyle mamy pieniędzy. Zmiana kursu waluty o 1 proc. sprawi, że zarobimy (lub stracimy) złotówkę. A teraz przykładamy do tego dźwignię 100:1, dzięki której gramy już kwotą 10 000 zł. I teraz zmiana kursu o 1 proc. to nasz zysk (lub strata) to już 100 zł. Czyli grając bez dźwigni zyskaliśmy 1 proc. z zainwestowanych pieniędzy. Z dźwignią jest to już wzrost o 100 proc., czyli podwojenie włożonego kapitału.

Dźwignia działa fantastycznie w sytuacji, gdy trafiamy. Gdy notowania ruszą przeciwko naszej pozycji, zerujemy rachunek w czasie krótszym niż mrugnięcie okiem. Oczywiście dobrzy brokerzy oferują różnego rodzaju zabezpieczenia dla klientów, ale wiemy, że jak się człowiek uprze, to będzie brnął, aż się zgra. Będę miał o tym wkrótce artykuł.

Warto wiedzieć, że obecnie około 90 proc. transakcji na Forexie ma charakter spekulacyjny. Miejmy świadomość tego, że pływamy w jednym basenie już nawet nie z rekinami a megalodonami inwestycyjnymi.

Nie mam zamiaru nikogo zniechęcać, jeżeli chcecie grać, to wolna wola. Proszę tylko pamiętać o dwóch rzeczach – wybierzcie licencjonowanego brokera, bo oszustów nie brakuje. I nie nadużywajcie dźwigni. A najlepiej na początku nie używajcie jej w ogóle, a potem bardzo oszczędnie.

Na zakończenie wrócę do szans, jakie na Forexie ma indywidualny inwestor. Commodity Futures Trading Commision zbadała grających i okazało się, że przeciętny inwestor traci na nim średnio 15 tys. dolarów, po czym zbiera zabawki i idzie gdzie indziej.

Według danych polskich biur maklerskich, ponad 80 proc. inwestorów indywidualnych ponosi stratę a początkujący inwestor traci cały zainwestowany kapitał w okresie krótszym niż pół roku. Wynika to zazwyczaj z przyjęcia nieprawidłowej metody zarządzania pieniędzmi, podejmowania dużego ryzyka finansowego i angażowania zbyt dużej części kapitału inwestycyjnego. No i oczywiście z korzystania z dźwigni finansowej.

W zgodnej opinii doświadczonych inwestorów indywidualnych (doświadczeni to ci, którzy na Forexie zarabiają), to nie jest impreza dla ludzi, którzy coś tam kiedyś o tym rynku usłyszeli i postanowili zaryzykować. Nie jest to też coś, co można robić z doskoku, bo czasami reagować musimy błyskawicznie. Dlatego jeżeli chcemy grać na Forexie z sukcesami, musimy się wiele nauczyć, w tym zachowywać zimną krew, prawdopodobnie kilkukrotnie wyzerujemy konto a przede wszystkim jest to praca na pełny etat. Z tymi myślami pozostawiam.

W kolejnym odcinku będzie o dobrach i pewnej piramidzie. Zapraszam.

 
Categories

W SZKOLE NIE MÓWILI: Embargo na cygara

Czasami jakiś wyjątkowo niesympatyczny reżim podpada wspólnocie międzynarodowej i trzeba dać mu nauczkę. Zdarza się, że nauczka przybiera brutalną formę wojny, częściej jednak załatwia się to w białych rękawiczkach i karze dany kraj sankcjami gospodarczymi. Czy to w ogóle ma sens? Zdania są podzielone.

Sankcje to kary nałożone na gospodarkę podpadniętego kraju. Czasami są odpowiedzią na łamanie praw człowieka, innymi razy retorsją w konflikcie handlowym, mogą być też narzędziem prowadzenia polityki międzynarodowej.

Sankcje pierwszego rodzaju, czyli wynikające z łamania praw człowieka, dotknęły reżim Saddama Husajna, RPA prowadzące politykę apartheidu, Syrię Assada czy rząd Jaruzelskiego po wprowadzeniu stanu wojennego. Przykładem sankcji w konflikcie handlowym może być aktualna wojna celna USA z Chinami. Z kolei sankcje jako narzędzie prowadzenia polityki zostały zastosowane przez kraje OPEC po wojnie Jom Kippur (embargo na ropę naftową na USA i sojuszników Izraela) czy przez Japonię, po kolejnej próbie jądrowej rządu Indii.

Co ciekawe, przeszukując internet, znalazłem embargo będące wynikiem złego traktowania nie ludzi a zwierząt. Australia nie importuje bydła z Indonezji z powodu brutalnych metod uśmiercania zwierząt, stosowanych przez indonezyjskie rzeźnie.

Sposobów uprzykrzania życia przy pomocy sankcji jest kilka.

– wysokie cła, czyli tak naprawdę wojna celna. Nie możemy mówić o sankcjach w sytuacji prowadzenia normalnej polityki celnej.

– ograniczenia monetarne, obejmujące na przykład zamrożenie kont bankowych. Takie nieprzyjemności regularnie dotykają co bardziej niesympatycznych dyktatorów i watażków.

– embargo, czyli zakaz importu lub eksportu określonych towarów. Jest to ograniczenie handlu, ale też i innych stosunków z określonym państwem, oraz jego bojkot na arenie międzynarodowej. Embargo jest traktowane jako szczególny środek odwetowy, oferujący szeroki wachlarz możliwości.

W ramach embarga można tworzyć limity ilościowe na import/eksport. Można nakładać specjalne opłaty i podatki. Przejmuje się lub aresztuje frachty, zamraża aktywa, ogranicza transfer określonych technologii. Chyba najczęściej słyszymy słowo embargo w zestawieniu „embargo na broń”. Oznacza to, że społeczność międzynarodowa nie sprzedaje broni państwom zaangażowanym w konflikt zbrojny.

Oczywiście embargo ma sens tylko wtedy, gdy nakłada się je na państwo słabe ekonomiczne i robi to albo kraj silniejszy, albo całość lub część wspólnoty międzynarodowej. W przeciwnym przypadku embargo jest zwykłą beczką śmiechu. 

Co do skuteczności sankcji i embarga, zdania są podzielone. Jedni twierdzą, że działają i pozwalają wymóc na rządach państw nimi dotkniętych pewne ustępstwa polityczne lub humanitarne. Inni uważają, że rząd wyżywi się sam a sankcje uderzają tylko i wyłącznie w obywateli danego kraju, najsilniej w tych najbiedniejszych i najsłabszych. Skłaniam się ku tej drugiej opinii.

W następnym odcinku poruszę kolejne fascynujące kwestie ekonomiczne.

 
Categories

W SZKOLE NIE MÓWILI: Mechanizmy, które napędzają dumping

W poprzednim odcinku zatrzymaliśmy się na metodach, jakimi dysponuje państwo walczące z dumpingiem, dzisiaj dokończymy dzieła. Opiszę rodzaje dumpingu i opowiem krótko o nowym spojrzeniu na niego.

Wyróżniamy trzy główne rodzaje dumpingu, ale nie w każdym przypadku państwo uruchamia maszynę retorsyjną.

Dumping sporadyczny to sporadyczne sprzedawanie za granicę produktu po cenach niższych od kosztów. Wynika z sytuacji nadzwyczajnych. Wyobraźmy sobie sytuację, gdy na rynku wewnętrznym drastycznie spada popyt. Czasami taniej będzie sprzedać towar, nawet w cenie niższej niż koszt wytworzenia, niż go magazynować, czekając na odwrócenie koniunktury. Ten dumping, jeżeli nie zdarza się regularnie, nie powoduje zazwyczaj reakcji kraju, do którego te towary trafiają.

Dumping stały lub trwały to sprzedaż towaru za granicę po cenie niższej niż na rynek krajowy. Wyobraźmy sobie sytuację, w której popyt krajowy jest dużo mniej elastyczny niż popyt na rynku zagranicznym. W takiej sytuacji u siebie możemy sprzedawać produkt drogo. Jeżeli chcemy dokonać ekspansji do kraju, w którym popyt jest bardzo elastyczny, musimy obniżyć cenę. W tym przypadku państwo może potraktować takie działanie jako przejaw normalnej konkurencji monopolistycznej i nie reagować.

Dumping agresywny lub łupieżczy to sytuacja opisana wcześniej. Celem takiego działania jest eliminacja konkurencji, zdobycie rynku cenami niższymi od kosztów wytworzenia, monopolizacja rynku i podwyższenie cen w celu realizacji zysków. Ten rodzaj dumpingu uznawany jest za nieuczciwą konkurencję i zazwyczaj spotyka się z reakcją państwa padającego jego ofiarą. Bywa też cenną nauką dla konsumentów, którzy mogą na własnej skórze przekonać się, że tanio czasami nie znaczy dobrze.

Oprócz klasycznego dumpingu produktowego, wyróżnia się czasami kilka innych, niezwiązanych bezpośrednio z towarem.

Dumping socjalny polega na wykorzystaniu niższych kosztów produkcji w kraju eksportującym. Mogą one wynikać na przykład z dłuższego dnia pracy, niskiej płacy albo wykorzystania pracy niewolniczej.

Dumping walutowy wynika z ogólnej sytuacji gospodarczej kraju eksportera i siły jego waluty. Gdy kurs waluty spada w stosunku do innych, maleje też cena eksportowanego towaru.

Dumping kredytowy ma miejsce wtedy, gdy banki krajowe udzielają przedsiębiorstwom importującym kredytów na bardzo dogodnych warunkach.

Jak pisałem wcześniej, dumping, przynajmniej teoretycznie, dotyczy dóbr importowanych. Jednak coraz więcej ekonomistów odchodzi od podstawowej definicji i klasyfikacji dumpingu, i rozszerza go na działania wyłącznie w obrębie rynku wewnętrznego. W ramach tego podejścia, naukowcy wskazują inne rodzaje dumpingu.

Dumping obronny występuje, gdy firma chce odstraszyć i zniechęcić potencjalnych konkurentów do wejścia na zajmowany przez nią rynek. Jest to działanie wyprzedzające.

Dumping skali. Producent obniża cenę po to, żeby osiągnąć korzyści skali w przyszłości (wzrost produkcji, spadek kosztów jednostkowych) lub wykorzystać w pełni swoje możliwości produkcyjne.

Dumping tworzenia nowego rynku to sytuacja, w której firma wchodzi na rynek z nowym produktem, zazwyczaj zaawansowanym technologicznie. Oferując niską cenę, producent zapewnia sobie duży udział w rynku, odstrasza konkurentów (dumping ochronny), może stać się w krótkim czasie liderem rynku w produkcji nowego towaru.

Dumping frontalny, polegający na zaatakowaniu lidera rynku. Atakujący sprzedaje poniżej kosztów, jego celem nie jest maksymalizacja zysku tylko sprzedaży i walka o prymat rynkowy.

Dumping strategiczny, polegający na redukowaniu silnej pozycji konkurentów. Nie stoją jednak za nim chęci ustanowienia monopolu.

Nie ukrywam, że takie rozszerzenie definicji dumpingu bardzo mnie cieszy. Jeżeli się przyjmie, nikt z nas nie będzie już popełniał błędów w tej materii. W następnym odcinku zajmiemy się kolejnym fascynującym zagadnieniem ekonomicznym.

 
Categories

W SZKOLE NIE MÓWILI: Dumping to dobra cena, która wychodzi klientom na złe

O cenach dumpingowych słyszymy średnio raz w tygodniu. W dziewięciu przypadkach na dziesięć określenie to jest użyte nieprawidłowo i dotyczy sytuacji, które zgodnie z definicją, dumpingiem nie są. Już tłumaczę.

W powszechnym rozumieniu, cena dumpingowa oznacza taką cenę, która jest znacząco niższa od tego, co oferuje konkurencja. I wszyscy wiedzą, że takie działanie ma na celu wycięcie jej do ziemi. Dla firm działających na danym rynku taka sytuacja nie jest komfortowa, bo nie da się w nieskończoność sprzedawać po kosztach albo nawet poniżej nich. Dla klienta wręcz przeciwnie, wojna cenowa w wydaniu dumpingowym to okazja do tego, żeby kupować najtaniej. Niestety, wynik takiego starcia w dłuższej perspektywie jest korzystny wyłącznie dla sprzedawcy oferującego ceny dumpingowe. Wytłumaczę ten mechanizm w dalszej części. 

Jak wspomniałem na wstępie, słowo dumping (ang. zrzucać, zarzucać rynek towarami)  jest najczęściej wykorzystywane nieprawidłowo. Dziennikarze używają go do opisania każdego towaru sprzedawanego dużo taniej niż towary działającej aktualnie na rynku grupy producentów. Czyli przyszedł Uber i dał dumpingowe stawki, wycinając konkurencję taksówkarską.

Zgodnie z definicją, o dumpingu można mówić w przypadku towarów i usług importowanych. Nie jest więc klasycznym dumpingiem sprzedawanie warzyw prosto z ulicy taniej, niż identycznego asortymentu (wszak wszystko przyjeżdża z giełdy w Broniszach) w warzywniaku. Tutaj mówimy wyłącznie o dużo niższych cenach.

Natomiast dumping to mechanizm, w którym na rynek, na którym rozsiadło się wygodnie kilku producentów, wchodzi nowa firma zagraniczna. I bez dania racji, zaczyna sprzedawać towar po cenie o 30 proc. niższej od najtańszego egzemplarza oferowanego w tym segmencie. Patrzymy na ceny, po jakich oferuje go nasz zagończyk u siebie i widzimy, że u nas sprzedaje taniej niż na swoim rynku wewnętrznym. To dumping cenowy. A jak sprzedaje poniżej kosztów wytworzenia, to mamy dumping kosztowy. Jest to praktyka niebezpieczna i zagraża najczęściej przemysłowi krajowemu.

Jak wspomniałem wcześniej, jeżeli państwo nie interweniuje i sytuacja taka potrwa dłużej, przegrani są wszyscy, oprócz firmy dumpingującej. Konkurencja nie jest w stanie przetrwać długo takiego naporu niskich cen i pada. W tym samym czasie klienci są zachwyceni i kupują taniej, bo po co przepłacać? Gdy konkurencji zabraknie, zaczyna się czas żniw.

Cena towaru szybuje sobie w górę, klienci wściekli, no bo jak to, miało być już zawsze tak tanio, dumpingujący wygrywa i kosi dużo pieniędzy. Skuteczne państwo stara się nie dopuszczać do takich sytuacji i ma ku temu takie narzędzie, jak cła czy zobowiązania cenowe. Przelećmy szybko przez działania antydumpingowe, jakie można podjąć w stosunku do atakującego.

Na dzień dobry można przyłożyć cłem antydumpingowym, które usuwa jego niekorzystne skutki i wyrównuje szanse w walce konkurencyjnej.

Przedsiębiorstwo oskarżone o dumping nie chce paść ofiarą cła, więc zobowiązuje się, że podniesie ceny przynajmniej do minimalnych rynkowych.

Państwo może ustalić kwoty importowe dla dumpingowanego towaru.

Wreszcie państwo może zastosować środki tymczasowe, czyli nałożyć cło tymczasowe albo depozyt gotówkowy w wysokości naliczonego i nałożonego cła antydumpingowego.

W następnym odcinku opowiem o rodzajach dumpingu i o tym, jak ekonomiści zaczynają opisywać nim również sytuacje wyłącznie w ujęciu rynku wewnętrznego. 

 
Categories

W SZKOLE NIE MÓWILI: Mówią, że wszystko ma swoją cenę

Czym jest cena wiedzą wszyscy. To ta cyfra napisana na kawałku papieru, która jest zawsze za duża. I w sumie to prawda. My jednak jak zwykle nie pójdziemy na aż taką łatwiznę i zapoznamy się z innymi sprawami związanymi z tematem.

Definicyjnie sprawa jest prosta, cena to określona wartość wyrażona w pieniądzu, będąca równowartością danego dobra. Kupujący musi sprzedającemu zapłacić równowartość ceny, dla sprzedawcy cena stanowi źródło przychodu. O czym jeszcze musimy pamiętać, rozważając o cenach?

Warto mieć świadomość, że wyznacza ona taką wartość dobra, przy której zarówno nabywca, jak i sprzedawca chcą dokonać transakcji. Co oznacza również, że ceny koordynują decyzje rynkowe podejmowane przez nabywców i sprzedawców. Jak być może pamiętamy z odcinków o podaży i popytu, wyższe ceny skłaniają do produkcji, zmniejszają zakupy i kreują podaż. Z kolei niższe pobudzają kupujących, chłodzą produkujących i tworzą popyt.

W modelowej gospodarce wolnorynkowej ceny kształtują się samoistnie. Im wyższy popyt na dobro, tym wyższa cena. Wiadomo, jeżeli znajdziemy dwustu chętnych na coś, czego można wyprodukować tylko sto sztuk, kupujący będą chcieli płacić więcej. I znowu, jeżeli mamy stu chętnych do zakupu a towaru jest dwieście sztuk, ludzie będą jednak czekać na obniżkę ceny. Będzie ona zgrywać się z podażą i popytem do tego momentu, w którym zostanie osiągnięty punkt równowagi. Producenci produkują dokładnie tyle, na ile jest popyt a wszystkie transakcje zachodzą po optymalnej cenie. No ale to oczywiście model, bo w rzeczywistości mechanizm kreowania cen jest dużo bardziej skomplikowany.

Sprzedający ustalają ceny w oparciu o następujące czynniki:
– strukturę kosztów firmy
– ceny konkurencji
– pozycję konkurencyjną firmy
– strategie marketingowe
– sytuację gospodarczą na rynku
– zdolności produkcyjne

A my, kupujący, albo zaciskamy zęby i płacimy, albo mówimy „nie, to przegięcie” i idziemy kupić tańszy produkt z Chin.

Na koniec wspomnę o funkcjach cen. Pierwszą już sobie ustaliliśmy na wstępie, jest to informacja.
Dzięki cenie możemy określić wysokość swoich dochodów. Informuje nas ona, ile ubędzie nam w portfelu, gdy kupimy telewizor Super Ultra HD z zakrzywionym ekranem. Z kolei sprzedawca, dzięki cenom wie o ile wzrośnie jego przychód po takiej udanej sprzedaży.

Funkcja redystrybucji. Z jednej strony cena jest narzędziem podziału dóbr i usług. Z drugiej służy również do przesuwania dochodów z naszej kieszeni do sakiewki przedsiębiorcy, ale też i do budżetu państwa. Państwo ma do dyspozycji potężne narzędzia redystrybucji – podatki, cła czy dotacje. Dzięki odpowiednio ukształtowanym cenom, transfer ten odbywa się dzień i noc.

Funkcja stymulacyjna. O tym też już pokrótce wspomniałem. Gdy cena jest niska, przedsiębiorcy ograniczają produkcję a klienci chcą kupować. Przy cenach wysokich, popyt spada a rośnie podaż. No i pamiętajmy, że jeżeli przedsiębiorstwo ma ustalony poziom kosztów stałych, wzrost ceny zwiększa opłacalność produkcji. Czasami nawet nie opłaca się zwiększać produkcji, tylko podbić cenę. Oczywiście do poziomu, w którym sprzedaż pozwoli zachować albo zwiększyć poziom rentowności.

Na dużą skalę stymulacyjną funkcję ceny wykorzystuję państwo, zachęcając nas na przykład do kupowania określonych produktów (Dobre Bo Polskie).

W następnym odcinku omówię kolejny fascynujący aspekt ekonomii.